Midterms 2026: de Amerikaanse tussentijdse verkiezingen uitgelegd

Q: Wat betekent 'midterm'?

De naam zegt het al: de verkiezingen vinden plaats in het midden van de vierjarige ambtstermijn van de president, dus ongeveer twee jaar na de laatste presidentsverkiezingen (die van 2024) en twee jaar vóór de volgende (2028). De president staat zelf níét op het stembiljet. Toch worden de midterms vaak gezien als een tussentijdse graadmeter voor hoe het land over de zittende regering denkt.

Elke vier jaar kiezen de Verenigde Staten een president — dat is het moment dat de meeste mensen kennen. Maar precies halverwege elke presidentstermijn zijn er óók landelijke verkiezingen: de midterms, oftewel de tussentijdse verkiezingen. In 2026 vallen ze op dinsdag 3 november. Hieronder leggen we feitelijk en zonder partijkeuze uit wat er op het spel staat.

Wat betekent 'midterm'?

De naam zegt het al: de verkiezingen vinden plaats in het midden van de vierjarige ambtstermijn van de president, dus ongeveer twee jaar na de laatste presidentsverkiezingen (die van 2024) en twee jaar vóór de volgende (2028). De president staat zelf níét op het stembiljet. Toch worden de midterms vaak gezien als een tussentijdse graadmeter voor hoe het land over de zittende regering denkt.

Wat wordt er precies gekozen?

Op één dag stemmen Amerikanen over een indrukwekkende reeks functies. De belangrijkste op een rij:

Het Huis van Afgevaardigden — alle 435 zetels staan ter verkiezing. De leden worden telkens voor twee jaar gekozen, dus bij elke midterm gaat het volledige Huis op de schop.
De Senaat — ongeveer een derde van de 100 senatoren (rond de 33 tot 35 zetels). Senatoren zitten zes jaar, verdeeld over drie 'klassen' die om beurten aan bod komen.
Gouverneurs — in 2026 kiezen 36 staten (plus enkele territoria) een nieuwe gouverneur, de hoogste bestuurder van hun staat.
Staats- en lokale posten — van staatsparlementen en burgemeesters tot rechters, sheriffs en schoolbesturen.
Referenda (ballot measures) — in veel staten stemmen kiezers tegelijk over concrete voorstellen, van belastingen tot natuurbehoud.

Waarom zijn de midterms belangrijk?

Het Congres — het Huis en de Senaat samen — maakt de federale wetten en controleert het budget. Wie daar de meerderheid heeft, bepaalt in grote mate wat er de komende twee jaar in Washington gebeurt. Omdat het complete Huis en een deel van de Senaat vernieuwd worden, kunnen de machtsverhoudingen na de midterms flink verschuiven. Historisch gezien verliest de partij van de zittende president bij tussentijdse verkiezingen vaak zetels, al is dat geen wet van Meden en Perzen.

Hoe stemt Amerika?

Anders dan in Nederland regelt elke staat zijn eigen verkiezingen. Daardoor verschillen de spelregels per staat: sommige kiezers stemmen weken van tevoren per post of tijdens 'early voting', anderen gaan op de dag zelf naar een stembureau. De opkomst bij midterms ligt doorgaans lager dan bij presidentsverkiezingen — vaak rond de 40 à 50 procent, tegenover zo'n 60 procent in een presidentsjaar.

Interessant om te volgen — ook als reiziger

Voor wie gefascineerd is door Amerika zijn de midterms een mooi venster op hoe het land in elkaar zit: vijftig staten, elk met een eigen karakter en eigen politiek. Merk je er iets van als je in die periode op reis bent? Meestal weinig — maar we zetten de praktische kant voor je op een rij in ons artikel Op reis naar Amerika tijdens de verkiezingen. En wil je de plekken bezoeken waar de Amerikaanse democratie is ontstaan? Lees dan In de voetsporen van de Amerikaanse democratie.

Klaar om zélf te gaan? Bekijk onze uitgewerkte voorbeeldroutes of ontdek de staten van Amerika stuk voor stuk.